Bezinning: Pinksteren

Prof. dr. Pierre Devos s.j.

Aalmoezenier Belgische Medische Vereniging Sint-Lucas

Het lezen en overwegen van de teksten die ons vertellen over Pinksteren toont een diepgaande verandering in de houding van de apostelen en de eerste christenen. Vanuit een toestand van begrijpelijke angst ten gevolge van de onderdrukking die ze hadden ondergaan, kwamen ze naar buiten en gaven ze onbevreesd uiting aan hun toewijding aan Christus. Deze verandering wordt niet beperkt door het feit dat ze niet dezelfde cultuur delen, niet dezelfde taal spreken. In werkelijkheid is het een boodschap die diep raakt, die de mensen in hun hart raakt, het is een universele boodschap. Om een onbekende reden hebben de theologen die de indeling van de teksten voor de viering van Pinksteren kozen, de laatste twee verzen van Lucas' verhaal in de Handelingen der Apostelen (Handelingen 2:1-11) geschrapt. Zouden ze te menselijk, te herkenbaar zijn? Ze waren allemaal verbaasd en in verwarring, en zeiden tegen elkaar: 'Wat betekent dit?' Anderen spotten met hen en zeiden: 'Ze hebben te veel zoete wijn gedronken!' (vers 12-13)

Het Pinksterverhaal, geschreven door de evangelist Lucas, is rijk aan visuele en zintuiglijke elementen, waarvan sommige ons kunnen verrassen. Dit versterkt de perceptie dat er iets krachtigs is gebeurd en nodigt ons uit om aandachtig te zijn voor deze bewegingen in ons leven.

Spreken over de Heilige Geest is altijd een uitdaging en een valkuil. Kunnen we de adem, de wind, in een fles opsluiten? We kunnen hem horen zingen, fluiten; we kunnen ons bezield voelen en er helemaal voor gaan. Maar het is aan ons om de zeilen te sturen en het roer van de zeilboot vast te houden om zo goed mogelijk vooruit te komen.

In zijn verhaal verwijst Lucas naar de overhandiging van de Wet aan Mozes (Exodus 19:3-8; 16-20), vijftig dagen na het Joodse Pesach. Het is een van de grote Joodse feesten waarop pelgrims uit alle lagen van de bevolking naar Jeruzalem optrekken. Donderslagen, bliksem, rook en aardbevingen gingen gepaard met het verschijnen van God en de overhandiging van de Wet, de Tien Geboden. Deze Wet was geenszins bedoeld om de gelovige te onderwerpen, maar om hem richtlijnen te geven opdat hij niet zou terugkeren naar de slavernij van Egypte. Het zijn richtlijnen om te leven als een vrij volk: afwijzing van afgoderij, respect voor alle leeftijden, respect voor het leven, voor het gegeven woord, voor andermans eigendom. Zoveel voorwaarden die een vrij sociaal leven mogelijk maken, maar die tegenwoordig zo vaak genegeerd worden.

Het is ongetwijfeld ook goed om Pinksteren te vieren met krachtige beelden: "een geluid uit de hemel als een hevige windvlaag" en "tongen van vuur". De gave van de Geest verdrijft de discipelen uit de bekrompen ruimte waar ze bijeen zijn, net zoals een baby bij de geboorte wordt uitgedreven in een golf van leven, net zoals wij geroepen worden om naar de periferie te gaan om getuigen te zijn van de verrezen Christus, net zoals de Kerk wordt aangespoord om uit haar besloten ruimtes te treden, bevrijd van haar angsten.

Na de verwijzing naar de Wet die aan Mozes werd gegeven, brengt Lucas' verslag ons ook terug bij een ander Bijbels beeld: Babel (Genesis 11:1-9). Babel is het mythische verhaal dat vertelt hoe de mens op eigen kracht probeert de hemel te bereiken, te domineren, en een eenheid-uniformiteit te bouwen die de moeilijkheden van het sociale leven, de moeilijkheden om elkaar te begrijpen, zou uitvegen. Niet alleen tussen volkeren met verschillende talen, maar ook tussen partners en binnen gemeenschappen.

De eenheid waartoe de Geest ons drijft is totaal anders. Geen enkele verscheidenheid wordt uitgeveegd. Iedere mens wordt toegesproken in zijn eigen taal, in zijn eigen leven, in zijn eigen situatie. Dit is wat we kunnen ervaren door te mediteren over Bijbelteksten. Wanneer de Geest in ons begint te ademen, wordt de tekst een levend woord, een woord dat vandaag tot ons gericht is, in onze moedertaal. "Verheug u"; "Sta op en loop"; "Volg Mij." Deze woorden, lang geleden gesproken tot Maria, tot Lazarus, tot Petrus, zijn nu gericht tot ieder van ons: "De Heilige Geest zal u alles in herinnering brengen wat Ik u gezegd heb." Geen nostalgische herinnering aan een vervlogen verleden, maar een levende herinnering aan wat God gedaan heeft en blijft doen, een herinnering die ons op weg zet, die ons uit onze beperkte ruimte haalt.